Danimarkalı Feriebolig Sahipleri İçin Boş Kalan Aylar Sorunu
Birçok Danimarkalı ev sahibi, Türkiye kıyılarında bir feriebolig (tatil evi) olarak daire satın almakta ve burayı yılda yalnızca birkaç hafta kullanmaktadır. Hemen akabinde bariz bir fikir doğar: Danimarka'ya döndüğünüz aylarda evi diğer tatilcilere kısa süreli kiraya vermek ve mülkün kendi masraflarını karşılamasını sağlamak. 1 Ocak 2024 tarihinden bu yana, bu plan daha önce var olmayan bir lisanslama sistemine çarpmaktadır ve gelişigüzel Airbnb kiralamaları artık ciddi bir mali risk taşımaktadır.
Uygulanan kural seti, resmi adıyla Konutların Turizm Amaçlı Kiralanmasına Dair Kanun olan 7464 sayılı Kanun'dur. Türkiye Büyük Millet Meclisi kanunu 25 Ekim 2023 tarihinde kabul etmiş ve düzenleme 1 Ocak 2024'te yürürlüğe girmiştir. Bu düzenleme, Türkiye'nin konutların turistlere kısa dönem kiralanmasına yönelik ilk özel izin sistemini oluşturmuştur ve yabancı bir ev sahibi olarak sizin için de hemen yan dairenizdeki Türk vatandaşı komşunuzla tamamen aynı şekilde geçerlidir.
Bu rehber; kanunun neyi kısa dönem kiralama olarak kabul ettiğini, komşularınızın onayının yabancı bir ev sahibi için neden aşılması en güç engel olduğunu, Bakanlık plaketinin ne anlama geldiğini ve izni atlayıp yine de kiralama yapmanız durumunda bütçenizin nasıl etkileneceğini ele almaktadır.
Kısa Dönem Kiralama Sayılan Haller: 100 Gün Sınırı
7464 sayılı Kanun her türlü kiralamayı kapsamaz. Yönetmelik tarafından bir konutun aynı kiracıya 100 gün veya daha kısa süreyle kiralanması olarak tanımlanan turizm amaçlı kiralamaları hedefler. Sınırı çizen tek ölçüt bu süredir.
Dairenizi bir kiracıya 100 gün veya daha kısa süreyle kiralarsanız, kanunun kapsamına girersiniz ve bir turizm izin belgesi almanız gerekir. Aynı kiracıya yapılan tek bir kiralama 100 günden uzun sürerse, 7464 sayılı Kanun kapsamı dışında kalır ve turizm izni gerektirmeyen olağan bir uzun dönem kiralama olarak değerlendirilir. Birbiri ardına birer veya ikişer haftalık tatil rezervasyonları almak isteyen Danimarkalı bir ev sahibi için bu konaklamaların her biri kesinlikle düzenlenen kısa dönem kategorisine girer. Yılda sadece birkaç rezervasyon için gayriresmî bir muafiyet yoktur; izin alma yükümlülüğü kiralama hacmine değil, faaliyetin niteliğine bağlıdır.
Asıl Engel: Kat Maliklerinin Oybirliğiyle Onayı
Çoğu yabancı mülk sahibi için izin başvurusu evrak işleri ya da kimlik kontrolleri nedeniyle tıkanmaz. Süreç komşular tarafından engellenir.
Kanun, Bakanlığın turizm izin belgesi düzenlemesinden önce, binanızdaki tüm kat maliklerinin oybirliğiyle karar almasını şart koşmaktadır. Oybirliği tam olarak şu anlama gelir: Binadaki her bir bağımsız bölüm maliki onay vermek zorundadır. İtiraz eden tek bir malik dahi izin almanızı durdurabilir. Yalnızca şu kolaylaştırıcı kural mevcuttur: Çok bloklu bir sitede izin, tüm sitedeki maliklerden değil, yalnızca ünitenizin bulunduğu bloktaki maliklerden aranır.
Bu durum özellikle Danimarkalı bir ev sahibi için neden bu kadar zordur? Çünkü genellikle uzakta olan taraf sizsinizdir. Kat maliklerini tanımıyor olabilirsiniz, Türkçe bilmeyebilirsiniz ve müzakere etmek için kolayca kapılarını çalamazsınız. Öte yandan, binada yerleşik yaşayan komşular; asansörlerini, havuzlarını ve otoparklarını sürekli değişen bir tatilci kitlesiyle paylaşma fikrinden sıklıkla hoşlanmazlar. Onay şartı, fiilen bu komşuların her birine kiralama planınız üzerinde bir veto hakkı verir.
En kötüsünü düşünmeden önce kontrol etmeye değer önemli bir istisna bulunmaktadır. Yönetim planında (yonetim plani) kısa dönem turizm kiralamalarına açıkça izin verilen ve resepsiyon, güvenlik ile günlük temizlik hizmetleri sunan binalar, oybirliği şartı aranmaksızın izin alabilir. Rezidans veya otel konseptli bir siteden mülk satın aldıysanız yolunuz zaten açık olabilir. Sıradan bir apartman bloğundan satın aldıysanız, her komşuyla zorlu bir görüşmeye hazır olmalısınız.
Uygulamada bu onayın sadece sözlü değil, belgeli olması gerekir. Malikler rızalarını genellikle bina kat malikleri kurulu kararıyla kayda geçirir; bu nedenle bulunamayan veya ulaşılamayan tek bir malik bile süreci en az doğrudan bir itiraz kadar etkili bir şekilde kilitleyebilir. Danimarkalı bir ev sahibi için yerel bir temsilci ücretini tam da burada hak eder: bazıları kendileri gibi yabancı veya uzakta olabilecek tüm tapu sahiplerini bulmak ve her birinden imza almak. Planlarınızda bu adım için yeterli zaman ayırın, zira bu süreç aceleye getirilemez ve parayla aşılamaz. Binanızda tatilci trafiğini kesinlikle istemeyen kararlı bir mukim varsa, bu tek kişi dairenizin kısa dönem pazarına girmesini tamamen engelleyebilir ve kanun bu redde karşı size herhangi bir itiraz hakkı tanımaz.
İkinci bir sayısal sınır da geçerli olabilir. Üçten fazla bağımsız bölüm bulunan bir binada, tek bir malik bağımsız bölümlerin en fazla %25'i için izin belgesi alabilir; aynı binada tek bir malike ait beşten fazla ünite için izin alınması durumunda ise ayrıca işyeri açma ve çalışma ruhsatı şart koşulur. Tek bir tatil dairesi olan tipik bir Danimarkalı ev sahibi için bu kota nadiren sorun yaratır, ancak aynı blokta birden fazla daireniz varsa önem kazanır.
Kim, Hangi Kanaldan Başvurur
İzin belgesi için yalnızca mülk sahibi veya mülk üzerinde sınırlı ayni hak sahibi olan kişi başvurabilir. Kiracılar başvuramaz ve Airbnb gibi aracı platformlar sizin adınıza başvuru yapamaz.
Başvurular Türkiye'nin e-Devlet kapısı üzerinden yapılır. Kimlik doğrulaması, tapu bilgileri ve bina kat maliklerinin oybirliğiyle aldığı onay sisteme sunulur. İzin belgesinin kendisi Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından düzenlenir ve ilk misafir gelmeden önce, herhangi bir kısa süreli kira sözleşmesi imzalanmadan elinizde olmalıdır.
Yabancı ve yerleşik olmayan mülk sahipleri; izin belgesi, plaket, onay ve misafir bildirim yükümlülükleri açısından yerleşik vatandaşlarla tamamen aynı kurallara tabidir. Emlak ve danışmanlık kaynakları, yerleşik olmayan mülk sahiplerinin yasal uyumu yürütmek üzere Türkiye'de yerel bir yasal temsilci veya vekil atamasının sıklıkla arandığını belirtmektedir; bunu kesinleşmiş bir kanun maddesinden ziyade pratik bir rehberlik olarak değerlendirebilirsiniz, ancak süreci yurt dışından yürüten Danimarkalı bir malik için e-Devlet işlemlerini ve komşu müzakerelerini yürütmenin en gerçekçi yolu zaten yerel bir vekille çalışmaktır.
Bakanlık Plaketi
Turizm izin belgesi gizli kalamaz. Ruhsat alındıktan sonra, kiralanan konutun girişine Bakanlıkça düzenlenen ve üzerinde Konutların Turizm Amaçlı Kiralanması ibaresi bulunan bir plaket (levha) asılması zorunludur. Plaket Bakanlık işaretlerini taşır ve bir çekmecede saklanmayıp görünür şekilde sergilenmelidir.
Bu iki açıdan önemlidir. Birincisi, yasalara uygunluğu veya eksikliği hem denetçiler hem de komşularınız için görünür kılar. İkincisi, plaketin asılmaması kendi ceza yaptırımına tabidir. Plaketin asılmaması 100.000 TL idari para cezasıyla cezalandırılır ve 15 günlük düzeltme süresine rağmen plaket halen asılmazsa ek 500.000 TL ceza uygulanır. Dolayısıyla, izin belgesini almış bir ev sahibi dahi yalnızca plaketi kapıya asmadığı için ceza alabilir.
Ya Sadece Airbnb'de İlan Verirseniz?
Kayıtdışı kiralamaların arkasındaki sessiz varsayım, yılda birkaç rezervasyonun radara yakalanmayacağı yönündedir. 2026 yılı itibarıyla bu varsayım oldukça tehlikelidir. 7464 sayılı Kanun, sadece kâğıt üzerinde bir kural olarak kalmamakta; Türkiye genelinde saha denetimleri, idari para cezaları ve ruhsat iptalleriyle aktif biçimde uygulanmaktadır.
Cezalar kademeli olarak artmaktadır. Aşağıdaki tablo, izinsiz kısa dönem kiralama faaliyetleri için bildirilen temel idari para cezalarını özetlemektedir. Rakamlar Türk lirası cinsindendir ve mevzuat yorumlarını yansıtmaktadır; tablonun ardından önemli bir şerh yer almaktadır.
| İhlal | İdari para cezası |
|---|---|
| İzin belgesi olmadan kısa dönem kiralama (ilk ihlal) | Konut başına 100.000 TL, ayrıca izin almak için 15 günlük süre |
| 15 günlük bildirime rağmen kiralamaya devam etme | 500.000 TL |
| Sonrasında izinsiz faaliyete devam edilmesi | 1.000.000 TL |
| Bakanlık plaketini asmamak | 100.000 TL (15 gün sonra halen asılmamışsa ek 500.000 TL) |
| İzin belgesiz konutun reklam veya tanıtımını yapmak | 100.000 TL ile 500.000 TL arası |
| Platformun izinsiz ilanı 24 saat içinde kaldırmaması | Konut başına 100.000 TL (platforma kesilir) |
| İzinli konutu yetkisiz olarak alt kiralamaya vermek | Sözleşme başına 100.000 TL |
İzin belgesi olmaksızın turizm amaçlı kiralama yapmanın yasal ceza aralığı 100.000 TL ile 1.000.000 TL arasında değişmektedir. Bir noktaya dikkat çekmek gerekir: 100.000 TL, ardından 500.000 TL ve sonrasında 1.000.000 TL şeklindeki üç adımlı barem yaygın olarak bildirilse de, en az bir hukuki kaynak en üst sınır olan 1.000.000 TL'lik tutarı doğrudan üçüncü bir kademe yerine konutun tekrarlanan kullanımına bağlamaktadır. Kesin sıralamaya güvenmeden önce resmi Yönetmelik metninden yaptırım basamaklarını teyit edin.
Reklam ve tanıtım maddesine özellikle dikkat edin. Ceza kapsamına girmek için bir rezervasyonu tamamlamış olmanız bile gerekmez. Ruhsatsız bir daireyi alenen ilana koymak tek başına 100.000 TL ile 500.000 TL arasında ceza getirir. Ayrıca platformun kendisi de sorumludur: Airbnb ve benzeri aracılar, Bakanlığın talebinden itibaren 24 saat içinde izinsiz ilanı kaldırmak zorundadır, aksi takdirde konut başına 100.000 TL ceza uygulanır. Pratikte bu durum, Bakanlığın tespit ettiği bir ilanın yalnızca sizi riske atmakla kalmayıp yayından kaldırılacağı anlamına gelir.
İzin Sonrası: Misafirler ve Vergi
İzin belgesi almak uyum sürecinin sonu değil, başlangıcıdır. Lisansı aldıktan sonra Kimlik Bildirim Sistemi'ne erişim sağlarsınız ve her misafirin kimlik bilgilerini girişten itibaren 24 saat içinde kolluk kuvvetlerine bildirmeniz gerekir. Misafir bildiriminde bulunmamanın cezası 500.000 TL'ye kadar çıkabilmektedir. Uzaktaki Danimarkalı bir ev sahibi için bu, her girişte ilgilenilmesi gereken ve fiilen yerel bir yöneticiyi veya organize bir temizlik servisini zorunlu kılan başka bir görevdir.
Vergi, kazancı takip eder. Kısa dönem turizm kiralamaları %2 oranında konaklama vergisine tabidir ve kira geliri, Türk gelir vergisi kapsamında yaklaşık %15 ile %40 arasında değişen artan oranlı tarifeyle vergilendirilir. Danıştay'ın 2024 tarihli bir kararı, sık yapılan Airbnb tarzı kiralamaları pasif kira geliri yerine ticari kazanç olarak değerlendirmekte olup, bu durum gelirinizin sınıflandırılmasını ve vergilendirilmesini değiştirebilir. Bu sınıflandırmanın kiralama planınızı nasıl etkileyeceğini Türk bir mali müşavirle görüşün.
Bu konu Danimarkalı bir ev sahibi için ilk bakışta göründüğünden çok daha önemlidir. Ticari kazanç sınıflandırması sizi basit bir kira beyannamesinin gerektirmediği defter tutma, fatura düzenleme ve katma değer vergisi yükümlülüklerine sokabilir ve Danimarka-Türkiye Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması çerçevesinde Danimarka'nın yurt dışı gayrimenkul gelirinizi nasıl vergilendirdiğini de etkiler. Kısacası: Geliri yalnızca Türkiye'de veya yalnızca Danimarka'da beyan etmenin konuyu kapatacağını varsaymayın. İlk rezervasyonunuzdan önce her iki tarafı da netleştirin ki tatil evinizden elde edeceğiniz mütevazı gelir iki ülkeye yayılan bir vergi krizine dönüşmesin.
Pratik Bir Yol Haritası
Tüm bunları değerlendiren Danimarkalı bir feriebolig sahibi için izlenecek sıra son derece açıktır. İlk olarak, binanızın yönetim planında turizm kiralamalarına zaten izin veren bir rezidans olup olmadığını kontrol edin; eğer öyleyse, en büyük engel ortadan kalkar. Değilse, başka bir şeye para harcamadan önce binanızdaki her bir kat malikinin fikrini alın; çünkü oybirliğiyle onay olmadan izin belgesi almak ve yasal olarak kısa dönem kiralama yapmak mümkün değildir. Ancak onay alma ihtimali kesinleştiğinde e-Devlet başvurusu, tapu ve kimlik belgeleri, plaket temini ve misafir bildirimleri ile vergi beyanlarını yürütecek yerel bir temsilci ayarlama aşamasına geçmelisiniz.
İşin avantajı gerçektir: Duvardaki izin belgesi ve kapıdaki plaketle, Danimarka'da olduğunuz uzun aylar boyunca Türkiye'deki tatil evinizi yasal olarak kiraya verebilir, gelirinizi usulüne uygun beyan edebilir ve altı haneli Türk lirası cezaları riskini tamamen ortadan kaldırabilirsiniz. Bunun bedeli ise baştan yapılacak mevzuata uyum çalışmasıdır; uzaktaki yabancı bir mülk sahibi için bu süreçteki en belirleyici değişken ise komşularınızın vereceği yanıttır.
